تغذیه و تندرستی

FOOD & FITNESS

چاقی و درمان آن

چاقی و درمان آن

 

چاقي يك بيماري مزمن است ودرمان آن مثل هر بيماري مزمن ديگري نياز به زمان دارد. سعي كنيد در درمان چاقي خود از دارو استفاده نكنيد، چرا كه دارو غذا نيست و در هر حال داراي عوارضي مي‌باشد.
-در درمان چاقي خود هيچگاه عجله نداشته باشيد، يادتان باشد كه رژيم غذايي با كاهش وزن تدريجي علاوه بر اينكه قابل تحملتر است، عوارضي نداشته، تقريباً غير قابل بازگشت مي‌باشد.
ـ چاقي با بسياري از بيماريها چه مستقيم و چه غيرمستقيم ارتباط دارد مانند: هيپرتانسيون (افزايش فشار خون)، آترواسكلروز (سخت‌شدن جدار رگها)، بيماريهاي كبدي و صفراوي (بيشتر سنگ كيسة صفرا)، آرتريت‌ها از جمله آرتروز (استخوانهاي هر شخص براي وزن سلامت او طراحي شده است)، اختلالات تنفسي، نقرس، واريس، نازايي، مسموميت حاملگي، هيرسوتيسم (پرمويي زنان)، چربي بالاي خون، فتق و از همه مهمتر احساس محروميت اجتماعي و حقارت (البته در چاقيهاي شديد)

 ـ چاقي باعث كاهش عمر مي‌شود، بطوريكه شركت بيمة عمر متروپوليتن آمريكا به ازاي هر اينچ( 2.5سانتيمتر) دور شكم بزرگتر از دور سينه دو سال و به ازاء هر چهار كيلوگرم اضافه وزن يك سال كاهش عمر درنظر مي‌گيرد.

ـ در درمان برخي از بيماريها قبل از مصرف دارو رژيم غذايي داده مي‌شود و چه بسا با رعايت رژيم غذايي نيازي به مصرف دارو نباشد. از جملة اين بيماريها مي‌توان از: افزايش فشار خون، افزايش قند خون و افزايش چربي خون نام برد.


علل چاقي

·      فشارهاي دروني، استرسها و افسردگيها

·      ثانويه به بيماريهايي ازقبيل : هيپوتيروئيديسم (كم‌كاري تيروئيد)، اختلالات هيپوتالاموس و

·      مصرف بعضي داروها مثل داروهاي ضد بارداري، ضدافسردگي و ضداضطراب و كورتون‌ها

·      اختلال تغذيه‌اي (دريافت بيشتر انرژي و كم بودن فعاليت)

·      ژنتيك: 30% علت چاقيها را شامل مي‌شود.


از تمامي اين عوامل اختلال تغذيه‌اي و يا اگر بهتر گفته شود عادات بد غذايي از همه مهمتر است، بطوريكه اگر شخصي علاوه بر نياز روزانه‌اش هر روز يك نان سوخاري )كه بسيار كالري كمي دارد) اضافه بخورد، بعد از 20 سال پانزده كيلوگرم اضافه‌وزن پيدا خواهد كرد!!!

 

درمان‌ چاقي

ـ درمان‌ چاقي به چهار دستة دارويي، استفاده از وسايل و شيوه‌هاي مخصوص، جراحي و رژيم‌درماني تقسيم مي‌شوند.
الف) درمان دارويي:
ـ داروهاي ديورتيك (ادرارآور  (كه به سرعت با ازدست رفتن آب بدن شخص دچار كاهش وزن (دقت كنيد: كاهش وزن نه لاغرشدن) مي‌شوند كه از نظر علمي نه تنها صحيح نيست بلكه خطرناك نيز مي‌باشد. اكثر مؤسساتي كه در تبليغات خود كاهش وزن سريع را نويد مي‌دهند از اين روش استفاده مي‌كنند.
ـ داروهاي هورموني: مثل داروهايي كه باعث پركاري غدة تيروئيد مي‌شوند. اين داروها نيز با افزايش كاتابوليسم (مصرف انرژي يا سوخت) باعث كاهش وزن و همچنين لاغرشدن مي‌شوند كه اين روش نيز به دليل اينكه در روند طبيعي بدن اختلال ايجاد مي‌كند، ازنظر علمي صحيح نبوده خطرناك مي‌باشد.
ـ داروهاي ملين: اين داروها با دفع مواد غذايي بدن و جلوگيري از جذب مواد باعث كاهش وزن مي‌شوند كه واضح است در درازمدت باعث سوءتغذيه و كمبود بعضي مواد موردنياز بدن خواهند شد. ضمن اينكه خود نيز عوارضي از قبيل شكم‌درد و … دارند.
اين داروها همانگونه كه از نامشان پيداست با كاهش دادن اشتهاي شخص باعث كم‌خوردن و كاهش دريافت انرژي مي‌شوند. عوارض آنها بيشتر سوء‌تغذيه، ريزش مو، ضعف و افسردگي مي‌باشد. سرگروه اين داروها که در ايران زياد مصرف ميشود فن فلورامين ميباشد که از سال 1998 مصرف آن به دليل ايجاد عوارض روی دريچه های قلب ، در آمريکا ممنوع شده و از فارماکوپه آمريکا حذف شده است .

ـ داروهايي كه مانع جذب چربي مي‌شوند: اين داروها كه امروزه موردمصرف زيادي پيدا كرده و تبليغات زيادي در مورد آن انجام مي‌شود با اتصال به چربي مواد غذايي مانع جذب آنها مي‌شود و بدينوسيله كالري كمتري به بدن مي‌رسد. به دليل اينكه در رژيم غذايي افراد ايراني بر خلاف غربيها مواد نشاسته‌اي بيشتر است، مصرف آنها كاملاً مؤثر نبوده همچنين اين داروها برخلاف تبليغات انجام شده روي چربي بافتهاي بدن تأثيري ندارد. لذا فقط تا زمان مصرف مؤثر بوده ضمن اينكه به دليل عدم جذب ويتامينهاي محلول در چربي مثل ويتامين K,A,D,E شخص دچار كمبود اين ويتامين‌ها شده و همچنين اين داروها قيمت بالايي دارند. در حال حاضر تحقيقات روي اين داروها انجام مي‌شود كه دارويي ساخته شود كه روي چربي بافت بدن هم مؤثر باشد. اگر چنين دارويي ساخته شود جاي تمامي رژيمهاي تغذيه‌اي را خواهد گرفت.

بعضی اوقات  مصرف این داروها با نظر پزشک تغذیه ممکن است صورت گیرد.

ب) استفاده از وسايل و شيوه‌هاي مخصوص: عبارتند از: سونا، ترموتراپي (استفاده از گرماي موضعي) ماساژ درماني، كمربند لاغري، طب سوزني، كرمها، پمادها، ژلها، گوشوارۀ لاغري كه همگي اينها از نظر علم پزشكي و تغذيه مورد قبول نمي‌باشند و همگي كم و بيش باعث ايجاد عوارض مي‌شوند. ضمناً بيشتر اين راهها بجاي كاهش وزن يا لاغري فقط باعث كاهش سايز مي‌شوند.
ج) درمانهاي جراحي: در موارد چاقي‌هاي بسيار شديد انجام مي‌شود. شامل برداشتن قسمت‌هايي از روده يا معده، بالون‌گذاري داخل معده براي كاهش حجم آن و برداشتن چربي زير پوست شكم با ساكشن يا ليزر كه همگي اينها به دليل عوارض شديدي كه دارند زياد مورد توجه نيستند.
د) رژيم درماني:
ـ آب درماني: يكي از روشهاي قديمي است و بعد از پايان دوره به دليل محروميت شديد غذايي اختلالات گوارشي بهمراه دارد. علاوه بر عوارض شديد جسماني فقط براي مدت كوتاهي مي‌تواند قابل تحمل باشد.
ـ كاهش وزن از طريق ورزش: ورزش يكي از روشهاي بسيار مناسب براي برخورداري از جسم سالم و وزن ايده‌آل است. كاهش وزن فقط از طريق ورزش مشكل و دشوار است چرا كه مثلاً براي كاهش يك كيلوگرم وزن بايد 20 ساعت پياده‌روي كرد.
ـ كاهش وزن از طريق رژيم غذايي: حذف يك وعدۀ غذايي مثل صبحانه يا شام از جملة اين روشهاست كه با حذف صبحانه فرد دچار افت قند خون طي روز و كاهش كارآيي روزانه و پرخاشگري شده و درضمن در وعده‌هاي بعدي با پرخوري جبران مي‌شود. ضمن اينكه سوء‌تغذيه نيز از عوارض آن است. بهترين شيوه در اين مورد، رژيم غذايي بر مبناي علمي آن است كه در آن تمام مواد مورد نياز بدن در رژيم غذايي تأمين ميشود.


ـ كاهش وزن از طريق رژيم غذايي همراه با ورزش:

اين روش بهترين و اصولي‌ترين روش براي كاهش وزن و داشتن وزن ايده‌آل است. در اين روش از يك رژيم غذايي برنامه‌ريزي شده همراه با ورزش متعادل (مانند پياده‌روي) استفاده مي‌شود. اين روش سلامت جسم و روح را به ارمغان مي‌آورد و عوارضي مانند ريزش مو و چروكيدگي پوست و … را درپي نخواهد داشت. در طي رژيم بايد عادات غذايي گذشته را ترك كنيد و به عادات غذايي جديد انس بگيريد كه اين مهمترين اصل در درمان چاقي است.

 

با توجه به موارد فوق بهترين و سالمترين راه حل ارائه‌شده در مورد درمان چاقي اين موارد مي‌باشد:
الف) رژيم غذايي صحيح

ب) ورزش مناسب و كافي

ج) تغيير رفتار و اصلاح عادات بد غذايي

 

 

 


ـ در هر رژيم غذايي صحيح بايد اين گروههاي غذايي وجود داشته باشد:

شير و لبنيات، حبوبات و غلات، ميوه و سبزيجات، گوشت

ـ رژيم غذايي بايد:
ـ تأمين كنندة انرژي مورد نياز روزانه باشد.
ـ تأمين كنندة ريزمغذيها باشد(موادي كه به مقدار بسيار كم بايد در غذا وجود داشته باشد)
ـ بر اساس فرهنگ غذايي ايراني باشد.
ـ تنوع لازم را داشته باشد.


ـ در يك رژيم غذايي اصولي كاهش وزن تدريجي است؛ بطوريكه حداكثر يك كيلوگرم در هفته مجاز به كاهش وزن مي‌باشيم. به همين دليل بايد حوصله داشته و با دقت برنامة خود را اجرا كنيد. ضمناً اگر قبل از رژيم عكسي از خود داشته باشيد بهتر خواهد بود. توجه داشته باشيد با كاهش وزن (درحقيقت رسيدن به وزن ايده‌آل) جوانتر هم به نظر خواهيد رسيد.(قابل توجه خانمها(! 

 

آيا مي دانيد چگونه وزن كم كنيد؟

چاقي مسئله اي است كه در سرتاسر جهان ميليونها انسان را رنج مي دهد . همه ساله مقادير زيادي پول صرف مبارزه با چاقي مي شود و براي لاغر شدن تاكنون صدها روش و متد پيشنهاد شده است . مشكل مهم اين است كه چاق ها ؛هم زمان با فكر لاغر شدن حاضر نيستند از لذت خوردن دست بكشند! .

حقيقت اين است كه متاسفانه  هنوز يك فرمول كاملا عملي ابداع نشده كه انسان بتواند با استفاده از آن بطور قطع وزن خود را از دست بدهد يا چيزي بخورد كه باعث كاهش وزن شود ؛ ولي غذاهايي وجود دارد كه در آنهاد عواملي است كه ما را در لاغر شدن ؛ تناسب اندام و حفظ سلامتي ياري مي دهند .

خطر لاغر شدن سريع

بعضي اوقات متاسفانه افراد اصرار دارند كه با هر وسيله اي كه شده در مدت كوتاهي مقدار زيادي از وزنشان را كم كنند . متاسفانه اين روشها با خطرات بسيار زيادي و حتي احتمال مرگ همراه است . لاغر شدن بايد تدريجي ؛ آرام و كند باشد  . لاغر شدن سريع كليه اعمال حياتي بدن را مختل نموده ؛ تعادل بدن را بر هم مي زند و ممكن است عوارضي پيش آورد كه در سراسر عمر همراه انسان باشد .

از مهمترين اين عوارض پيدايش افسردگي رواني است . شخصي كه سريع وزن كم كرده است از هيچ چيز لذت نمي برد و نسبت به اتفاقات محيط اطرافش بي تفاوت مي شود .

عارضه ديگر سريع لاغر كردن ؛ چين و چروك خوردن پوست است زيرا به پوست فرصتي داده نمي شود كه بتدريج منقبض شود و پوست آويزان ؛ شل و بد منظره مي گردد .

چگونه وزن از دست مي دهيد

 

  معمولا افراد از لحاظ از دست دادن وزن به سه گروه تقسيم مي شوند:

·  گروهي كه سريع وزن از دست مي دهند .

·  گروهي كه بطور متوسط و بدون رنج زياد وزن از دست مي دهند .

·  آنهايي كه كند وزن كم مي كنند .

گروه اول با كوچكترين تغييري در روال زندگي يا مصرف مواد غذايي چاق و لاغر مي شوند .

گروه دوم معمولا قادر به كنترل وزن خود بوده و بيشتر از 15 كيلو اضافه وزن ندارند .

گروه سوم براي لاغر كردن خود بايد خيلي تلاش كنند . البته معمولا افراد اين گروه رژيم را كاملا رعايت نمي كنند ؛ بين غذاها چيزي نمي خورند و كارهاي بدنيشان بسيار كم است .

 

 

چاقي فقط در اثر زياد خوردن عارض نمي شود راههاي ديگري نيز وجود دارد كه آنها هم منجر به چاقي مي شوند كه اكثرا ناشي از يك بيماري در بدن است .

چاقي در اثر افزايش سن

با افزايش سن سوخت و ساز بدن كاهش مي يابد و در نتيجه به غذاي كمتري نياز خواهید داشت . غذا خوردن به روال هميشگي منجر به چاقي خواهد شد .

 چاقي در اثر كم كاري غده تيروئيد

هورمون مترشحه از اين غده ضمن انجام كارهاي مختلف در سوخت و ساز بدن نيز نقش مهمي دارد . اگر كسي به بيماري گواتر سمي ( بزرگ شدن غده تيروئيد ) دچار شود بتدريج لاغر شده و بر عكس اگر غده كم كار باشد ؛ كاهش هورمون منجر به اختلال در كار سوخت مواد بدن به تدريج چاقتر مي شود .

 بيماري قند

اين بيماري مزمن معمولا با چاقي همراه است . البته در برخي موارد معتقدندكه چاقي زياد منجر به ابتلا به اين بيماري مي شود.

چاقي در اثر بدي كار غدد داخلي

اكثر اعمال بدن تحت كنترل يك سيستم هورموني است كه توسط قسمتي از مغر بنام هيپوتالاموس و غده هيپوفيز كنترل مي شوند اگر به هر علتي عمل اين اندامها مختل شود ؛ مرضي بنام كوشينگ طاهر مي شودكه منجر به چاقي بيش از حد مي شود .

 بد كار كردن كليه ها و قلب

كليه ها وظيفه دفع آب را دارند و هر دقيقه در حدود يك سانتيمتر مكعب ادرار از كليه ترشح مي شود كه همراه خود ؛سموم بدن را دفع مي كند . اگر كار كليه به هر ترتيب بهم بخورد آب در نسوج باقي مي ماند ؛ بدن ورم مي كند و وزن زياد مي شود . همينطور وقتي قلب خوب كار نكند و عمل پمپاژ خود را درست انجام ندهد آب در بدن جمع مي شود و باعث چاقي مي گردد .

 چاقي در زنان يائسه و مردان مسن

در خانمها بدنبال كاهش ترشح هورمونهاي زنانگي بتدريج وزن افزايش مي يابد . در نتيجه اين افراد بايد متوجه اين خطر بوده و در خوردن مواد غذايي امساك كنند

چگونه با چاقي برخورد كنيم؟

اولا تعيين ميزان و درجه چاقي براساس جداول و ضرايبي صورت مي گيرد كه براي همين منظور با توجه به حد نرمال و استاندارد هر جامعه اي تعيين شده است . اگر مي دانيد كه اضافه وزن داريد در درجه اول بايد بدنبال علت آن باشيد . آيا بيماري خاصي از انواعي كه در بالا ذكر شد دليل آن است ؟

آيا تغييري در برنامه غذايي خود داده ايد ؟

آيا روشهاي تهيه و طبخ غذايي شما بهداشتي است ؟

آيا زمينه ارثي براي چاق شدن داريد ؟

آيا به اندازه كافي فعاليت مي كنيد ؟

معمولا اضافه وزن تا يك پنجم وزن طبيعي را مي توان به آساني با افزايش ميزان فعاليت و نظارتي صحيح بر مقدار غذايي دريافتي روزانه متعادل نمود . در موارد ديگر به كمك آزمايشات كلينيكي ؛ چاقي علت يابي شده و به طبع  وزن نيز كنترل مي شود .

محققين هفت سازمان بزرگ بهداشتي دنيا معتقدند كه شما مي توانيد بيماريهايي مانند مرض قند ؛ سرطان ؛ بيماريهاي قلبي ؛ عروقي ؛ بيماريهاي خوني  و بيماريهاي ريوي را به شرط رعايت نكات زير كنترل كرده و از شر آنها در امان بمانيد :

·      غذايي كه مي خوريد از همه مواد غذايي بوده و متنوع باشد .

·      از چربيها بخصوص چربيهاي اشباع شده ( جامد ) پرهيز كنيد .

·      از مصرف نمك اضافه به همراه غذا دوري كنيد .

·      مصرف الكل را قطع كنيد زيرا كه به شما آسيب هاي جبران ناپذيري وارد مي نمايد .

·      روزانه بين 6-8 ليوان آب بنوشيد .

·      در برنامه غذايي خود بيشتر از انواع منابع پروتئيني گياهي استفاده كنيد .

·      مصرف ميوه ها و سبزيجات را كم كم بالا ببريد و سعي كنيد اين مواد را بيشتر بصورت خام ميل كنيد

·      براي دوري از چاقي از مشكلات فكري بپرهيزيد .

در شبانه روز حداقل 6 ساعت خواب آرام و راحت داشته باشيد

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیستم شهریور 1386ساعت   توسط دکتر علی مستوفی نژاد  |